این سند 87 صفحه‌ای با عنوان «نظریه‌های جامعه‌شناسی (1)»، تالیف دکتر حمید آقاجانی دفرازی، در چهار فصل به بررسی جامع نظریه‌های جامعه‌شناسی و ریشه‌های تاریخی و فکری آن‌ها اختصاص دارد:

• فصل اول: زمینه تاریخی نظریه جامعه‌شناسی
  این فصل به ریشه‌های پیدایش جامعه‌شناسی به عنوان یک رشته علمی پرداخته و نقش نیروهای اجتماعی مانند انقلاب‌های سیاسی (به‌ویژه انقلاب فرانسه)، انقلاب صنعتی، سوسیالیسم، شهرگرایی، دگرگونی مذهبی و رشد علم را در شکل‌گیری آن تحلیل می‌کند. همچنین، تأثیر نیروهای فکری مانند جنبش روشن‌اندیشی و واکنش‌های محافظه‌کارانه در برابر آن بررسی شده و نظریه‌پردازان اولیه مانند اگوست کنت، کلود سن‌سیمون، امیل دورکیم، کارل مارکس، ماکس وبر و گئورگ زیمل معرفی می‌شوند.
• فصل دوم: زمینه‌های تاریخی نظریه جامعه‌شناسی (نظریه‌های اولیه آمریکا)
  این فصل به توسعه جامعه‌شناسی در آمریکا، به‌ویژه از طریق مکتب شیکاگو، می‌پردازد. از تأسیس اولین گروه جامعه‌شناسی در دانشگاه کانزاس (1889) و دانشگاه شیکاگو (1892) سخن گفته شده و تأثیر اندیشمندانی چون هربرت اسپنسر، ویلیام سامنر، لستر وارد و رابرت پارک بر نظریه‌های اولیه آمریکا بررسی می‌شود. همچنین، نظریه کنش متقابل نمادین و نقش جورج هربرت مید و چارلز هورتون کولی در آن تشریح شده است.
• فصل سوم: کارکردگرایی ساختاری، نو کارکردگرایی و نظریه کشمکش (دورکیم، اسپنسر، مارکس)
  این فصل به‌طور خاص به سه نظریه‌پرداز بزرگ، امیل دورکیم، هربرت اسپنسر و کارل مارکس، اختصاص دارد. از دورکیم مفاهیمی چون واقعیت‌های اجتماعی، وجدان جمعی، تقسیم کار و خودکشی، از اسپنسر نظریه تکاملی و داروینیسم اجتماعی، و از مارکس ماتریالیسم تاریخی، از خودبیگانگی و نبرد طبقاتی تحلیل شده‌اند. نکات برجسته هر نظریه‌پرداز به‌صورت فهرست‌وار ارائه شده است.
• فصل چهارم: انواع نظریه های جامعه شناختی نومارکسیستی
  دراین فصل هدف مابررسی انواع آثاری ازجبرگرایان اقتصادی بدست دهیم  ودرادامه به برخی ازمارکسیست های هگلی اولیه  می پردازیم وسپس به مکتب انتقادی پرداخته شده است.
• درادامه نکات برجسته وکلیدی نظریه پردازان اشاره شده درمتن بصورت فشرده تهیه شده است ودرکنکور کارشناسی ارشد ودکترای جامعه شناسی برای داوطلبان کنکور سراسری می تواند مفید فایده باشد.

در انتهای سند، فهرست منابع شامل 8 کتاب مرجع ذکر شده است که از جمله آن‌ها می‌توان به «نظریه‌های جامعه‌شناسی» دکتر توسلی، «نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر» جورج ریتزر، و «نظریه‌های بنیادی جامعه‌شناختی» لوییس کوزر و برنارد روزنبرگ اشاره کرد. این منابع نشان‌دهنده پشتوانه علمی قوی و استفاده از متون معتبر در تدوین این اثر است.